ندای شغــــــــــــــنان

مقدمه

 از زمان های قدیم دز نزد مردم این سوال جار بوده است که ماهیت و دلربای شعر چیست که چون جان در تمام پیکر میدود می جوشد و می جوشاند. شناخت شعر قرن هارا در برگرفته و آدمیان را مشغول شناخت خود ساخته تا برای شعر تعریف های زیادی در فرهنگ ها و کتابهای جهان مسطور گردید. تعدادی زیادی از ادبیات شناسان شعر را چنین تعریف کرده که شعر هر کلام موزون و مقفی است و هر دانشمند شعر را مطابق زوق و سلیقه خویش تعریف و توصیف نموده است. کسانی که با ادبیات و به ویژه با شعر سرو کار دارند از راز و رمز این موضوع واقف هستند و میدانند که برای رسیدن به این راز و رمز ضرورت است تا تلاش های پژوهشی اندرین باب بی بهره نماند.

اشعاریکه ابتدا با مدح  آغاز شده بودند با مضامین همچون وصف طبیعت، تغزلات دل انگیز پند و اندرز و مضامین عاطفی زیست یافت و لطافت خاصی پیدا کرد. پس برای شما محصلین دیپارتمنت دری ضرور است که میراث فرهنگی گذشتگان خویش را زنده نگه دارید و افتخارات ملی و بین المللی خویش را از دست ندهید که فردا مورد طعن دیگر اقوام قرار نگیرید، کشوریکه بدون داکتر باشد بدون انجینر باشد بدون پیلوت باشد ،کسی طرفش نمیگوید که تو بی داکتر یا بی انجینر، ولی اگر فرهنگ نداشت میگوید، بی فرهنگ پس اگر یک قوم، یک ملیت و یا یک کشور فرهنگ نداشت در حقیقت تمام زحمات ان نقش براب است. اگر ما به کشور همجوار مان ایران نگاه کنیم از طریق فرهنگ و علم خود امروز در مقابل ابر قدرت ترین کشور های جهان قرار دارد و به هیچ کسی هم سر تسلیم را فرو نمی آورد ،علت آن فرهنگ و فرهنگی بودن آن کشور است. پس لازم است که در پهلوی سایر کارهای دیگر به فرهنگ خویش نیز توجه کنیم.

 عوامل وضعیتی:

تدریس فصلیکه زیر شعاع آن انواع شعر پارسی دری قرار دارد تا  زمانی که در پیشکش و تقدیم آن عوامل وضعیتی در نظری گرفته نشود به هر اندازیکه استاد توانا و به  انواع مهارت ها آگاه باشد کافی نیست بناءً در تدریس این فصل عوامل وضعیتی چنین در نظر گرفته شده است:

·         در صنف سوم ادبیات دری به تعداد 31 نفر شاگرد

·         این فصل در پوهنحی های تعلیم و تربیه سه سویه صنف سوم دوره لسانس تهیه و تدریس شده است

·         جلسات این فصل درهفته دو ساعت تدریس میشود

·         این کورس به طریقه متن محور و آموزش محور تدریس میشود

نبود وسایل مجهز برای تدریس از قبیل کتاب خانه مدرن، وسایل سمعی و بصری

·         عدم موقعیت خوب جغرافیای پوهنحی تعلیم و تربیه بدخشان

·         عبور و مرور مردم محل از پیش روی صنف در جریان تدریس

·         پوهنحی و دیپارتمنت توقع دارند که این فصل باید مطابق نورم تحصیلات عالی بشد

·         استاد باید در صورت امکان با محصلین خویش در حهت بهبود فصل بکوشد

 ·         تدریس این فصل بصورت نطری صورت میگیرد

·         محتوای فصل استقرایی است

·         در هنگام تدریس  این فصل میتوان در اذهان محصلان تغییر و تحولی وارد نمود که در آینده یعنی بعد از تعقیب این فصل خودشان به شعر و شعر گویی روی بیاورند

 ·         شاگردان بصورت نسبی در مورد این فصل از قبل آگاهی دارند

·         توقعات محصلان اینست که باید از تمام جوانیب این فصل اگاهی حاصل کنند

 ·         استاد مسلکی است و باور دارد که در جهت بلند بردن سطح دانش دانشجویان از هیچ نوع همکاری دریغ نخواهد ورزید

·         استاد در هنگام تدریس این فصل از روش های توفان مغزی، خلاقیت، مهارت های اجتماعی، همکاری و تعاون، تعارف و تمجید در صنف و امثال آن کار میگیرد.

 اهداف آموزش:

·         در قسمت ویژگی اشعار و سیر تاریخی شان معلومات ارایه می شود.

·         اگاه ساختن محصلان از تفاوتی که بین اشعار شعرای معاصر و کلاسیک وجود دارد .

·         نقش اشعار در دور حکومت های غزنویان، سلجوقیان وغوریان و خوارزم شاهیان.

·         چون تمام افتخار یک ملت وابسه به فرهنگ ان است اشعار شعرا میتواند خود؛ در قسمت ایجاد فرهنگ سهم برازنده یی داشته باشند.

·         بعد از آشنا شدن از خصوصیات اشعار گذشتگان؛ محصلان میتوانند یکی از قالب هارا سرمشق قرار داده به شعر گویی بپردازند.

·         در ختم این کورس محصلان میتوانند به نقد و بررسی اشعار شعرا بپردازند و خود شان یک خلاقیت را ایجاد کنند.

·         ارتباط دادن عناوین فرعی با اصلی و عناوین اصلی با محتوای کتاب.

·         دریافت رابطه کلیات مسایل با فنون ادبی.

·         ارتباط دادن شعر نیمایی با اشعار قدیمه.

·         فخر و مباحات به شعرای گذشته که در زنده نگهداشتن فرهنگ سعی بلیغ کرده اند.

·         بیان شجاعت و عظمت انسانها از طریق اشعار.

·         بیان نا بسامانی امرا و حکام و رسانیدن آواز اشخاص مظلوم به جهانیان.

·         بیان احساسات واندیشه های درونی انسانها.

·         ایجاد نمودن خلق انگیزه یعنی آشنا ساختن محصلان از محتوای اشعار.

·         تشویق و ترغیب نمودن محصلان و بر انگیختن احساسات نیک شان در قسمت فراگیری این فصل.

·         ایجاد فعالیت های گروپی و بهم ساختن محصلان دران مطابق سیستم آموزش محور.

·         سطح اگاهی محصلان رشد نموده میتوانند آن را به دیگران انتقال دهند.

 ارزیابی

ارزیابی را میتوان در مقاطع مختلف تحصیل بخاطر اندازه گیری میزان پیشرفت تحصیل دانشجویان بکار برد. که این ارزیابی میزان اثر بخشی تدریس را هم نشان میدهد و مفاد آنرا میتوانیم از ابعاد مختلف جستجو کنیم

 ·         جواب کوتاه، خانه خالی، چهار جوابه، صحیح و غلط.

·         ایجاد مناقشه بین محصلان و مقایسه استعدادهایشان از آن طریق.

·         استفاده از سوالات کتبی که وسیله ارزشمندی در فرایند فراگیر محسوب میشدند.

·         مشاهده مستقیم از فعالیت های روزانه محصلان.

·         شناخت و اگاهی از درک و فهم محصلان که پس ا ز اختتام فصل میتوانند به یکی از قالب ها شعر بگویند.

 ·         دانشجویان را نسبت به مفاد درسی مسول وضعف و قوت مدرس را در امر تدریس نشان میدهد.

·         آگاهی یافتن دراین مورد که محصلان پس از فراگرفتن  این فصل تا کدام سرحد میتوانند به سرگذشت سایرانسانها که از طریق یکی ازقالب هاشعری بیان شده، پی میبرند.

·         از طریق آزمون متوجه محصلان در مورد انواع نظر شده برایتان نظریات مفید ارایه گردید.

·         آنعده از محصلین که سطح آگاهی شان نسبتاً پائین  است توجه شان را به محصلان قوی معطوف و احساسات شان را از طریق ارزیابی رسمی یا غیر رسمی بر انگیخته شود.

·         از طریق امتحانات غیر رسمی استاد میتواند در قسمت مشکلاتی که محصلان با آن روبرو هستند مرفوع سازد و اشتباهاتیکه از ایشان سرزده در صورت امکان تصحیح و جواب درست انرا ارایه نماید.

·         استاد بوسیله سوالات غیر رسمی میتواند جریان درس خودرا ارزشیابی کند.

 فعالیت های اموزشی

·         دادن لست کتب برای محصلین که محتوا انها را موضوع فصل در بر میگیرد ایشان از این طریق میتوانند معلومات بیشتری را کسب نموده تا بتوانند در ساعات درسی این فصل به نوبت پیش روی صنف قرار گرفته در مورد درس معلومات و به سوالات شاگردان پاسخ بدهند.

·         اگاه ساختن محصلین از میتود ها و عیار ساختن درس مطابق ان استفاده از طوفان مغزی در هنگام ارایه فصل.

·         دادن نمره در هنگام ارایه درس برای محصل ارایه کنند.

 ·         هرگاه محصل از ارایه پاسخ سایر محصلین عاجز ماند استاد میتواند انرا پاسخ بگوید.

·         بعد از محصلین یکبار دیگر استاد مفصل در مورد درس صحبت کند تا شاگردان به کمی و کاستی خویش پی برده آنرا اصلاح نمایند.

·         ایجاد مباحثه و مناقشه در بین محصلین و احترام قایل شدن به نظریات شان.

·         وادار نمودن محصلین به شعر گفتن و داستان نویسی.

·         در قسمت قدامت تاریخی اشعار باید برای شاگردان توضیحات داده شود.

·         ظرفیت بنان  انواع غزل باید برای شاگردان گفته شود که در هنگام معنی کرده غزل عاشقانه را با عارفانه مخلوط سازند.

·         تقویت حس و فرهنگ دوستی و هنر پروری در اذهان محصلین.

·         رشد نیاز ها، خواستها و علایق محصلان بخاطر زنده نگهداشتن زبان دری.

·         از طریق انواع شعر و اگاهی از محتوای اشعار محصلین میتوانند از بشر دوستی شعرا آگاه وایشان را سرمشق خود قرار دهند.

·         چون شعر بیشتر تاثیر عاطفی دارد شعرا بهتر میتوانند ارزش انسانها را منعکس بسازند تا بتوانند جلو یکتعداد اعمال خراب را بگیرند.

نتیجه گیری

این پلان میتواند محصلین را از تحت الشعاع بودن بیرون و خود شان میتوانند افراد خود جوش ببار بیایند. ازین پلان تمام عوامل در نظر گرفته شده که بیشتر مدار آن بالای شاگرد محوری می چرخد که محصلین هر کدام نقش خویش را در قسمت اموزش و همچنان پرورش ایفا مینمایند و بعد از سپری نمودن این فصل و تقدیم شدن به جامععه میتوانند خود شان به پای بایستند و معلمینی میشوند که هم به جامعه و هم به ملت و هم زبان فرهنگ خدمت میکنند.

 روش تهیه پلان درسی برای یک درس  واحد

عوامل وضعیتی:

• صنف سوم ادبیات دری که موضوع  قصیده درآن تدریس میشود به تعداد 30 نفر محصل هستند.
• این فصل به سویه لسانس تهیه وتدوین گردیده است.
• پوهنحی تعلیم وتربیه میخواهد که مفردات را تطبیق تامحصلین مسلکی،آگاه و کار فهم را به جامعه بسپاریم.
• چون درمکاتب نیز درمورد قصاید از طرف معلمین برای شاگردان معلومات داده شده آگاهی نسبی دارند.
• استاد موضوع مسلکی است و با بکار گیری انواع روش ها از قبیل طوفان مغزی، خلاقیت،مهارت های اجتماعی ،تعارف وتمجید سطح آگاهی دانش جویان را بلند برده و در قسمت رفع مشکلات درسی شان از هیچ نوع سعی وتلاش دریغ نخواهد ورزید.

  اهداف آموزشی دردرس قصیده

·         درهنگام تدریس این درس باید محصلین در صنف حاضر باشند،در کار های گروپی اشتراک کنند،نقش مدرس را بازی کنند وبشیوه تدریس قصیده آشنایی حاصل نموده و درمورد آنچه که درصنف تبادل نظر صورت گیرد بیاموزد.

·         بخاطر فراگیری موضوع قصیده دانشجویان میتوانند از هر نوع تفکر خویش کاربگیرند یعنی میتوانند بصورت نقادانه ویا بصورت خلاقانه وعملی تصمیم بگیرند.

·         ارتباط دادن موضوع قصیده با سایر قالب های شعری.

·         شعرا به وسلیه قصیده مسایلی از قبیل پند واندرز،مدح،اخلاق وزهدرا برای انسان ها پخش ونشر کرده اند.

·         بیان افکار واحساسات یک ملت بوسیله قصیده.

·         ایجاد فعالیت های گروپی وسهیم ساختن عموم محصلین در آن طبق نظام آموزش محور.

·         آموختن تاریخجه وانواع قصیده به شیوه آموزش محور.

 ارزیابی

·         ایجاد مناقشه ومباحثه بین محصلین درمورد خصوصیات قصیده که تا کدام سرحدمعلومات دارند.

·      دریافت واکنش وکنش محصلین درموردشعرایکه از طریق مداحی امرار معاش نمودند.

·         تاکدام سرحد محصلین میتوانند درمورد قصاید شعرای زبان دری معلومات دهند که ارزش انسانی دراشعار کدام شاعربیشتر منعکس گردیده وکدام شاعربیشتر توانسته که از ظلم وبیداد حکومات وقت داد زده ومعایب شانرا بازگو کرده است.

·         شناخت آن عده محصلین که اشعار یکی از شعرای قصیده سرابالای عاطفه شان تاثیر انداخته جلب توجه شانرا طرف خویش معطوف ساخته است.

·         نظریا ت شاگردان رادرمورد قصیده گو.ش داده ایشان را بعد از ابراز نظر ها به اشتبا شان متوجه ساختن.

   منابع

·         کتب علمی ومعتبری که به وسیله دانشمندان با اعتبار تالیف شده باشند .

·         قلم،کاغذ،تخته،تباشر،مارکر،تصاویروغیره.

·         وسایل تکتالوژیکی ازقبیل کمپیوتر، پرینتر،پروجیکتور وغیره .

  فعالیت ها

·         بازی درنقش، زمانیکه درمورد قصیده انوری صحبت شد باید یکی را درنقش انوری قلم داد کنیم.

·         ایجادشرایط سوال وجواب میان محصلین درمورد قصیده دادن لست منابع علمی به شاگردان وتوقع نمو.دند معلومات اضافی ازایشان درمورد قصیده که باید به شکل سیمنارگونه در ساعات بعدی قبل از شروع درس ارایه نمایند.

·         استفاده ازروش طوفان مغزی.

·         ایجاد مسابقه میان محصلین.(10دقیقه)

 مقدمه

پو.شیده نیست که حیات شادابی یک جامعه وابسته به فرهنگ آن جامعه است وزبان است که انسان ها میتوانند باهمدیگر پیوند ایجادنمایند واحساسات درونی شانرابه هم نوع های شان منتقل کنند از زمان های خیلی قدیم شعر وشاعر ی در بین اقوام مختلف جهان رواج داشته وافرادیکه شعر حماسی میسرودند از مقام ومنزلت خاصی بر خوردار بودند ومیتوانستند شجاعت وعظمت به بهترین وجه در قالب شعر بتصویر بکشند و بیشترین اشعاریکه دراین موارد سروده میشد قصیده بود هر چند قصیده در ابتدا در بین فارسی زبانان رواج نداشت وبه توعی آنرا از زبان عربی وام گرفتن گرفتند تا اینکه رفته رفته جز زبان فارسی گردیده وموضوعات آنرا پند واندرز،مدح ،موعیظه های اخلاقی وآئین حکمی وفلسفی ،حمد وستایش وغیره تشکیل میداد.

شما محصلین عزیز پس از فرا گیری این درس میتوانید که اشعار وقصاید گذشته گان وهم نوعان خویش راتفسیرو توجیه کردودرقسمت مفاهیم که دراشعار شعرا متقدم نهفته است به مشکلی مواجع نخواهید شد ودر آینده هم میتوانید بصورت خوب برای شاگردان خود این موضوعات رافهمانده وشما درآینده بهترین مربیان ومعلمین خواهید شد وجامعه خویش را بسوی ترقی وتعالی سوق خواهید داد .(15دقیقه)

 گام های اساسی (جریان درس)

• باید در مورد انواع قصیده معلومات داده شود.
• ویژگی های قصاید سنتی را با خصوصیات قصاید نوین بصورت مقایسوی بیان گردد.
• علت رو آوردن شعرای قرن چهارم الی هفتم باید آشکار شود.
• نقش قصیده باید درادبیات امروز وفردای دری واضح گردد.
• تفاوت بین تشبیب وتغزل باید به شاگردان بصورت مشخص گفته شود درمورد اولین قصیده سرایان زبان دری معلومات کافی ارایه گردد.(50 دقیقه)

  نتیجه گیری

 پلانیکه درقسمت درس قصیده تهیه گردید دریافت نمودیم که بیشتر محصلین علاقمندگردیده 80 فیصد سهم گرفتند وبه تمام معنی به چگونگی درس پی بردند وقسمت محدودی از محصلین که درروز های دیگر که سهم نگرفته اند بصورت نسبی سهیم شدند وبه مفاهیم درس پی بردند وسر از این تاریخ به بعد میتوانند اظهارات ومعلوماتی که دراین زمینه حاصل نمودند به هم نوعان خود ارایه کرده میتوانند.